تعليقهء 144 ( ص 354 ؛ س 14 - 15 ) صلح پيغمبر با پدر معاويه - صلح حديبيه كاشفى ( ره ) در جواهر التفسير و مولى فتح اللّه ( ره ) در منهج الصادقين در تفسير اين آيهء شريفه « الّا الّذين عاهدتم من المشركين ثمّ لم ينقضوكم شيئا و لم يظاهروا عليكم أحدا فأتمّوا اليهم عهدهم الى مدّتهم انّ اللّه يحبّ المتّقين ( آيهء 4 سورهء مباركهء توبه ) » گفته‌اند : « چون حكم عهود ناكثان فرمود در باب بني ضمره و بني كنانه كه در حديبيه « 1 » عهد كرده بودند و نقض عهد ننموده مىگويد : مگر آنان كه عهد كرديد با ايشان از شرك آورندگان پس ايشان كم نكردند چيزى از عهدهاى شما يعنى نشكستند پيمان شما را ، و يارى و همپشتى نكردند بر قتال شما يكى را از دشمنان شما ، پس تمام كنيد بايشان عهد ايشان را تا مدّتى كه مقرّر شده يعنى ايشان را چون ناكثان تا چهار ماه مهلت بدهيد بدرستيكه خداى دوست ميدارد متّقيان را » ( انتهى با تصرّفى در عبارت ) . طالب تفصيل در تفسير آيه به صلح غزوهء حديبيه در مفصّلات از تفاسير و تواريخ و سير رجوع كند . تعليقهء 145 ( ص 356 ؛ س 4 ) در بيان اينكه سعد از قبل امير المؤمنين على عليه السلام والى مداين بوده است اينكه مصنّف ( ره ) گفته : « سعد بر موصل والى بود از قبل معاويه » اشتباهى

--> ( 1 ) - در منتهى الارب گفته : « حديبيه كدويهية چاهى است نزديك مكة حرسها اللّه تعالى - يا نام درختى خميد كه در آنجا بود » محدث قمى ( ره ) در سفينة البحار گفته : « الحديبية كدويهية و از تهذيب الاسماء نووى نقل كرده‌اند كه حديبيه بتخفيف ياء است و اكثر محدثان برآنند كه -